Rób muzykę

Człowiek to bardzo muzyczna bestia. Od wieków wytwarzamy ogrom różnych instrumentów, dzięki którym uprawiamy muzykę. Począwszy od kościanych fletów, łuków muzycznych, przez lirę, skrzypce, fortepian czy organy, na syntezatorach kończąc (a kto wie co będzie dalej?) muzykę wydobywamy poprzez instrumenty – narzędzia. A co jeśli my też możemy być takim narzędziem?

Human beatbox jest to sztuka wydawania dźwięków przy pomocy aparatu mowy – ust, języka, policzków, jamy ustnej, gardła, krtani, a także nosa. Beatbox z założenia miał naśladować dźwięki elektronicznej maszyny perkusyjnej, jednakże rozwój technik wokalnych umożliwia naśladownictwo niemalże wszystkich znanych nam dźwięków. Chociaż beatbox wywodzi się z subkultury hip-hop, nie należy go z nią identyfikować.

Pierwowzorów beatboxu należy dopatrywać się jeszcze w latach 30. XX wieku. Wtedy, w kręgach muzyki jazzowej zaczęła rozwijać się improwizowana technika wokalna zwana scatem. Technika ta umożliwiała wokalistom jazzowym improwizację w takim samym stopniu jak trębaczom, pianistom lub innym instrumentalistom jazzowym. Najważniejszą postacią związaną z taką formą ekspresji muzycznej jest Ella Fitzgerald. Uogólniając, scat jest to improwizowana technika wokalna, w której wokalista lub wokalistka często wykorzystuje specyficzne brzmienie wybranych sylab w celu naśladowania brzmienia instrumentu bądź konkretnej melodii. Scat stał się bardzo popularny, był wykorzystywany w wielu jazzowych zespołach. Pojawiło się także wielu wokalistów uprawiających i rozwijających tę technikę jak chociażby znany Bob McFerrin, który do scatu włączył i stworzył także inne techniki wokalne, tworząc zupełnie unikatowy styl.

Jednakże powstanie human beatbox wiąże się bezpośrednio z subkulturą hip-hop. Cechami szczególnymi hip-hopu jest silnie zrytmizowana muzyka rap oraz szerokie zastosowanie samplerów, gramofonów oraz maszyn perkusyjnych (ang. drum machine lub beatbox). Maszyny te potrafiły syntezować brzmienie instrumentów perkusyjnych, które tworzyły tło rytmiczne dla raperów – beat. Z czasem beat wyemancypował się z tła i wydzielono tak zwany break (przełom, przejście), który był solowym popisem opierającym się wyłącznie na improwizowaniu beatów. To właśnie te elementy stały się główną przyczyną powstania human beatbox.

Narodziny Beatboxu jako nurtu należy określić na lata 80. ubiegłego wieku. Za ojców beatboksu uznaje się kilka postaci. Jednym z pionierów jest Darren Robinson (Buffy Love, The Human Beat Box) z zespołu The Fat Boys (wcześniej Disco Three). Buff Love zdobył uznanie dzięki swojej technice naśladowania maszyny perkusyjnej swoim głosem. Jego charakterystyczne, szybkie, ciężkie oddechy zwane były hagga hagga sound1, i chociaż mogą wydawać się dosyć śmieszne, to jest to bardzo istotna technika umożliwiająca lepszą kontrolę oddechu w trakcie beatboxu.

Drugą istotną postacią dla beatboxu jest Doug E Fresh the Human Beatbox. Jego spuścizną jest rozwój tzw. „klików” (click roll).1 Techniki powstałe w tym czasie są teraz absolutną podstawą dla beatboxu.

W latach 80. tworzyła się scena beatbox, organizowane były m.in. bitwy beatboxerów, jednakże scena ta traktowana była jako ciekawostka, przejściowa faza, aż pod koniec dekady zniknęła w podziemiu muzycznym. Powrót nastąpił w 1999 roku, gdy nijaki Rahzel (lub też Goodfather of Noyze) wydał album o dość wymownym tytule Make the Music 2000. Album ten jest manifestem beatboxerów, ponieważ to Rahzel, a nie instrumenty elektroniczne, stanowią podstawę muzyczną utworów. Za jego sprawą beatboxerzy stali się producentami muzyki i stanęli na równi z DJ-ami czy turntablistami.

Dziś scena beatboxu jest bardzo duża. Ilość stosowanych technik jest olbrzymia, a dodatkowo muzycy sami tworzą własne techniki wzbogacając swój warsztat. Beatbox spotkać można na całym świecie i nie należy go już kojarzyć jedyne z kulturą hip hop. Inspiracje dla beatboxu płyną niemalże z każdego gatunku muzyki rozrywkowej czy klasycznej, tu możliwości są niemalże nieograniczone. W środowisku wyróżnia się także Nową Szkołę beatboxu, która skupia się na zastosowaniu maksymalnej ilości technik i wydobywania dźwięków w różnych kombinacjach, bardzo szybkim tempie i w skomplikowanych rytmach. Nowa Szkoła jest prawdopodobnie wynikiem bardzo prężnie rozwijających się konkursów – Beatbox Battle, gdzie to skomplikowanie metrorytmiczne oraz zasób technik i ich kombinowanie jest cenione najbardziej.

Wystarczy spojrzeć na powyższy film aby zobaczyć mnogość dźwięków jakie potrafi wytworzyć zaawansowany beatboxer. Podstawowe dźwięki to spółgłoski plozywne (wybuchowe – ba, ga, ka), spółgłoski szczelinowe (sz, f, h), głoski mlaszczące (kliki, mlaski) oraz oscylacje. Lepsze wyobrażenie o tych dźwiękach da wam poniższa lekcja dla początkujących beatbokserów:

Ludzki beatbox wzorował się na maszynie perkusyjnej, dlatego też operuje całym spektrum dźwięków perkusyjnych, takich jak stopa (kick), werble (snare) czy hi-hat. Lecz muzycy już dawno wyszli daleko poza perkusję i potrafią naśladować praktycznie każdy dźwięk jaki możemy usłyszeć: gitara, kontrabas, scrach (przesunięcie płyty winylowej) albo ściśniętego balona, kropla wody… Nic prostszego. Praktycznie każdy beatboxer posiada własny unikatowy zasób dźwięków i wydaje mi się, że jest to dziedzina, która mogłaby zostać głębiej zbadana.

Muzycy często sięgają także po urządzenia elektroniczne – samplery, loop station (pętle), przestery, pogłosy – wszelkiego rodzaju urządzenia, które wzbogacają brzmienie. Dzięki takim zabiegom twórczość beatboxerów może obejmować wiele różnych gatunków muzycznych. Poza muzyką autonomiczną dla gatunku (którą można utożsamić ze wspomnianą Nową Szkołą), beatboxerzy tworzą także muzykę rap, techno, dubstep (także wszelkie inne rodzaje współczesnej muzyki elektronicznej), jazz, pop…  Wymieniać można do woli.

Zaznaczam fragment, ale zdecydowanie polecam obejrzeć całość poniższej prezentacji.

Aby bliżej przyjrzeć się scenie beatboxu zachęcam do zajrzenia na stronę humanbeatbox.com oraz na zegartiktaka.pl, stronę polskiego promotora muzyki beatbox oraz autora książki do nauki beatboxu, Patryka Tik Taka Mateli.

Beatbox wyrósł z subkultury hip-hop i stworzył własną prężnie rozwijającą się subkulturę, której wyznacznikiem nie jest specyficzny ubiór czy gatunek muzyczny lecz sposób wykorzystania naturalnego instrumentu jakim jest nasza gęba. O sile tej subkultury świadczy jej ponadnarodowość, beatbox jest uprawiany zarówno w Ameryce jak i w Polsce, Japonii, Grecji, Rumunii, Anglii, RPA czy Francji. Beatbox świetnie pokazuje jak bardzo muzyka siedzi w ludzkiej naturze i ciele. Począwszy od kościanych fletów, łuków muzycznych, przez lirę, skrzypce, fortepian czy organy, na syntezatorach kończąc muzykę wydobywamy poprzez instrumenty. A co jeśli sami jesteśmy instrumentem?

———————

Źródła:

1. DeWayne Taylor, The Evolution of Beatbox, https://www.youtube.com/watch?v=fxIB43W9upE

2. humanbeatbox.com

3. Beatbox, hasło w wikipedia.com

Zawartość czwartego numeru.

Reklamy

Autor

PanPaweł

Zainteresowany wszystkim, poszukujący inspiracji wszędzie. Lubi poznawać i tworzyć. Zawsze stara się zrobić lepiej, niż potrafi.

4 myśli na temat “Rób muzykę”

Dodaj donos

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s