Hura, Hura Mozart i Ciuciura, marynara i fryzura – matura

Wczoraj odbyła się matura z historii muzyki zarówno na poziomie podstawowym, jak i rozszerzonym. Według danych z tygodnika Newsweek do egzaminu przystąpiło około 360 osób.1 Dlaczego tak mało? Dziwi mnie to, ponieważ absolwent liceum muzycznego (w końcu maturę z historii muzyki zdają przeważnie uczniowie z takich szkół) podchodzi nie tylko do matury, ale również do egzaminów zawodowych, które na poziomie teoretycznym obejmują poziom podstawowej matury. Ale przecież to tylko uczeń – jeśli czegoś robić nie musi, to nie robi. Idąc na wydział instrumentalny akademii muzycznej, nie wymaga się nic prócz minimum procent na maturze z polskiego i matematyki oraz talentu (ten ostatni sprawdzany jest na wewnętrznych egzaminach uczelni). Ba! Nawet nie każda muzykologia w Polsce wymaga matury z historii muzyki… Wracając do wczorajszej matury: kto nie zdawał ten trąba!

Poziom podstawowy (kliknij!)

Od lat tak samo… dobrze! Tu nie ma zmiłuj, trzeba mieć pojęcie o każdej epoce, gatunku i stylu. Były pytania do przewidzenia: o ruch cecyliański i Palestrinę, o przedstawicieli szkół narodowych, o notacje muzyczne, instrumenty oraz o nurty i techniki w XX wieku. Przykłady nutowe dotyczyły tylko epok dawnych, a szkoda, bo później człowiek zobaczy kropki i kreski – dowie się, że to również jest partytura muzyczna i do końca życia pozostanie w szoku. Tylko po co? Było też kilka pytań z muzyki staropolskiej, ale takich do przejścia (te z nutami), a dla tych, którzy nie pałają miłością do Grzegorza Gerwazego Gorczyckiego dobra nowina – to było zadanie tylko na jeden punkt! Podobało się mi, że pojawiło się sporo pytań dotyczących muzyki XX wieku, i to nie tylko odnoszących się do stylów oraz kierunków, ale również poszczególnych kompozytorów: Oliviera Messiaena czy Henryka Mikołaja Góreckiego. Mam nadzieję, że na pytanie dotyczące dzieła Aleksandra Skriabina, gdzie zastosował tzw. fortepian świetlny, odpowiedź każdy znał. W końcu to taka ładna ciekawostka muzyczna… Ostatnie zadanie na największą ilość punktów, uważam za bardzo atrakcyjne:

Przedstaw cechy nurtu impresjonistycznego w muzyce XX wieku. Uwzględnij związki impresjonizmu muzycznego z innymi dziedzinami sztuki. Wskaż trzech kompozytorów zaliczanych do tego nurtu i odpowiednie przykłady ich dzieł.

Impresjonizm* zwykle przerabia się z uczniami w III klasie liceum, a więc maturzyści mieli świeżą wiedzę w głowach. Poza tym, jako jeden z nielicznych nurtów w XX wieku, jest od początku przystępny, a nawet atrakcyjny brzmieniowo. Nic tylko pisać!

* Nie do końca rozumiem, dlaczego ten termin wciąż jest w obiegu, skoro już dawno muzykolodzy dowiedli, że jest passé i w literaturze naukowej jest uważany za błąd, jeśli bezpośrednio odnosimy go do twórczości Debussy’ego. Trochę wstyd…

Poziom rozszerzony (kliknij!)

Trzyczęściowa matura nie jest do przejścia dla każdego. Jeśli jeszcze pierwsza część przystawała poziomem do podstawowego, to dwie kolejne wymagają większej wiedzy. W początkowej części pytania dotykały podobnych zagadnień jak w maturze podstawowej, jednak zmienił się sposób odpowiedzi. Mniej było tabelek do uzupełnienia przez podane w zadaniu słowa (a więc szansa na ślepy strzał), a więcej trzeba było wpisywać samemu (więcej szans na strzał w kolano). Jedynym pytaniem, które wykraczało poza poziom pytań tegorocznej matury podstawowej było zadanie 10: „Podkreśl nazwiska kompozytorów, którzy reprezentują nurt muzyki elektronicznej”.

Część druga (analiza przykładów muzycznych) wymagała od uczniów wiedzy i umiejętności analizy słuchowej utworów klasyków wiedeńskich. Wydaje się mi, że pierwsze zadanie tej części mogło sprawić najwięcej trudności:

Przykłady muzyczne do tego zadania (nagrania i nuty) to kolejno Wstęp z Kwartetu smyczkowego C-dur KV465 Wolfganga Amadeusa Mozarta oraz fragment II części Kwartetu smyczkowego F-dur op. 59 nr 1 Ludwiga van Beethovena. Podczas pierwszych wykonań utwory te zwracały uwagę nowym sposobem kształtowania brzmienia. Dla każdego z przykładów wskaż dwa takie sposoby, które wybiegały poza przyzwyczajenia pierwszych słuchaczy tych utworów.

Wymaga ono nie tylko umiejętnego słuchania, ale ponadto wiedzy jak kształtowane pod względem brzmieniowym były wcześniejsze utwory. Trochę dziwi mnie, że pytanie to było na zaledwie 2 punkty! Bardzo dobrymi zadaniami tej części są pytania dotyczące opery Don Giovanni. To bardzo atrakcyjny i wymagający przykład muzyczny. Dodanie do zadania 19. fragmentu libretta ułatwia odpowiedź maturzyście, ale również pokazuje logikę całego dzieła Mozarta, na którego pełne zrozumienie ma wpływ zarówno muzyka, jak i tekst.

Część trzecia bardzo mnie zaskoczyła. Tematy wypracowań (jeden do wyboru) ponownie dotyczyły epoki klasycyzmu. I mimo tego, że wymagają sporej wiedzy od maturzysty, to jednak ta matura pokazała, że wiedzę tę sprawdza się wybiórczo. Pod tym względem paradoksalnie poziom podstawowy okazał się trudniejszy. Rozumiem, że oszczędności wymagają tego, by nuty dołączone do części drugiej przydały się do końcowego wypracowania, ale w ten sposób matura rozszerzona z historii muzyki dotyczyła wyłącznie jednej epoki. Szkoda.

Trochę się zawiodłam, bo liczyłam (pewnie tak jak maturzyści), że w arkuszach zobaczę pytania dotyczące Andrzeja Panufnika oraz Oskara Kolberga. Jak widać tegoroczne obchody związane z wybitnymi przedstawicielami muzyki polskiej, nie skruszyły zimnych serc komisji układającej pytania egzaminacyjne, a próba przewidzenia tych pytań przez tegorocznych maturzystów oraz ich nauczycieli, okazała się daremna. Jedno jest pewne: tak jak sienkiewiczowskiego Potopu na maturze z języka polskiego, zawsze możemy spodziewać się klasycyzmu na historii muzyki.

Do roboty!

Aleksandra Bliźniuk


1 http://polska.newsweek.pl/matura-2014-geografia-historia-muzyki-relacja-na-zywo-newsweek-pl,artykuly,285987,1.html %5Bdostęp: 15.05.2014]

Obraz w tle: Darek Delmanowicz / PAP

Reklamy

Autor

Aleksandra Bliźniuk

Absolwentka szkoły muzycznej II stopnia im. Feliksa Nowowiejskiego w Gdańsku w klasie fortepianu. Absolwentka muzykologii poznańskiej. Interesuje się muzyką polską XX wieku oraz zagadnieniami z zakresu estetyki i socjologii muzyki.

Dodaj donos

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s