Kaszel filharmoniczny – rozpoznanie i diagnoza

Beethoven, Karłowicz, a może Czajkowski. Pierwsza część koncertu dobiega końca. Solista zwycięsko zdejmuje smyczek ze strun, rozprostowuje palce, pozostali instrumentaliści przygotowują się do kolejnego akordu. Dyrygent już, już układa dłonie w auftakt do rozmarzonego Andante drugiej części. Chwila przerwy, moment zamyślenia, wybrzmienia kadencji i rozpoczęcia emocji zupełnie przeciwstawnych, skupienie i… kaszel na widowni. Kaszel tu, kaszel tam, kaszel tu i tam. Kaszel w pierwszym rzędzie u marszałka, kaszel w rzędzie szóstym u prelegenta, kaszel na dostawkach, kaszel na balkonie. Wszechobecny, wszędobylski, wszechogarniający. Kaszlą chorzy, kaszlą zdrowi. Kaszel filharmoniczny, jak już teraz go nazywam.

Kaszel filharmoniczny równie dobrze, a może nawet bardziej adekwatnie, mógłby być kaszlem operowym, kaszlem koncertowym, kaszlem audialnym, kaszlem na widowni, kaszlem integracyjnym, intersymfonicznym lub po prostu metakaszlem. Niezależnie od nazewnictwa charakteryzuje się on niezmiennie występującymi cechami. Po pierwsze, pojawia się zasadniczo pomiędzy częściami danego utworu cyklicznego (np. symfonii, koncertu, suity), nie występuje natomiast na końcu utworu, kiedy to gromkie oklaski z powodzeniem mogłyby go zagłuszyć. Po drugie, pełni funkcję sui generis ekwiwalentu – zastępuje inne czynności, których w trakcie słuchania utworu cyklicznego nie wolno wykonywać – przede wszystkim klaskanie, ale także komentowanie przebiegu dzieła z sąsiadem, korzystanie z telefonu komórkowego, wykrzykiwanie: „brawo!” albo „bis!”. Z psychologicznego punktu widzenia jest to również kaszel prewencyjny, a jednocześnie bardzo zaraźliwy. Warto zauważyć, że już jedna kaszląca na widowni osoba przyczynia się nierzadko do odkrycia obecności prątków Kocha u pozostałej części audytorium. Kasłać i pokasływać zaczynają wówczas nawet ci, którzy kasłać dzisiaj nie zamierzali. Jasną sprawą jest, że nikt nie lubi wyróżniać się z tłumu (zwłaszcza eleganckiego), a tym bardziej nie lubi wyróżniać się postawą tak niesolidarną, jak np. niekasłanie, podczas gdy inni kaszlą. Dlaczego zaś funkcja prewencyjna? Otóż niezakasłanie w kilkusekundowej przerwie pomiędzy częścią I a II mogłoby skończyć się mimowolnym odkaszlnięciem w trakcie, o zgrozo, części II – dla przykładu, podczas lirycznej frazy wiolonczel, której przerywać prostackim fizjologicznym odruchem nie godzi się. Jedno odkaszlnięcie to jednak bardzo niewiele. Kiedy więc już i tak inni kaszlą i zakłócają spokój między częściami, warto zakasłać sobie porządnie, niczym po zażyciu flegaminy. Co prawda, nie bez pewnej nerwowości (bo przecież Andante za pasem), ale może się zdąży – kaszlą wprawdzie jeszcze ci w rzędzie z przodu.

Co ciekawe, nawet zakończenie części II nie jest gwarantem ciszy na widowni. Nadarza się oto bowiem kolejna okazja, by sobie ulżyć. Kto wie, co będzie za dwadzieścia, trzydzieści, a może i pięćdziesiąt taktów? Kolejnym argumentem, by odkaszlnąć na zapas, jest perspektywa części IV (w przypadku symfonii), która często rozpoczyna się attacca, co wybitnie uniemożliwia grupową gruźliczą solidarność. Po raz kolejny więc wypada zakasłać i godnie przygotować się do dalszego odbioru.

Paradoksalne jest to, iż kasłający pragną właśnie innym odbiorcom w słuchaniu muzyki NIE PRZESZKADZAĆ, dlatego też kaszlą w przerwach między częściami – dobrodusznie chcąc „zmieścić się” pomiędzy taktem ostatnim a pierwszym, jak gdyby cisza nie była integralną częścią muzyki. O ironio, kaszlą również w przerwach między utworami rejestrowanymi, np. podczas Konkursu Chopinowskiego. Są przekonani o swym bohaterstwie. W rzeczywistości budzą politowanie.

Kaszel filharmoniczny mija tak szybko, jak się pojawił. Nie dokucza aż do następnego koncertowego wieczoru.

Wszystkich niekaszlących pozdrawia,

Anna Komendzińska

Advertisements

Dodaj donos

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s