Przerwa na kawę

[- Wszystko w porządku, Taylor?

– Nie, nie do końca.

– Co się stało?]

Seria niepołączonych scen, których grawitacyjne centrum stanowi kubek kawy (wyjątkowo herbaty) i papierosy, nieco nienachalnego humoru oraz nietypowy klimat to cechy Coffe and Cigarettes Jima Jarmuscha. W każdej ze scen widzimy osoby prowadzące luźne rozmowy koncentrujące się wokół różnych myśli, jednakże nie wprowadzają one zbytniej głębi. Banalna gadka-szmatka często nieznajomych ludzi, których połączyła kawa i papierosy. Iggy Pop i Tom Waits rozmawiają o rzucaniu palenia zapalając kolejne fajki, Steve Buscemi wygłasza swoją teorię o złym bliźniaku Elvisa, a w moim skromnym zdaniem najlepszej aktorsko scenie Cousins?, Alfred Molina tłumaczy Steve’ovi Cooganowi, że jest jego kuzynem co prowadzi do zabawnego rozwiązania. Ostatnia, 11 scena ukazuje widzowi dwóch woźnych podczas przerwy na kawę. Starsi panowie prowadzą nostalgiczną rozmowę, która w istocie nie doprowadza do żadnej pointy, gdyż każda myśl sprowadzana jest w jakiś sposób do kofeinowego trunku.

[- Nie wiem. Czuję się oddzielony od świata. Straciłem kontakt ze światem… Znasz tę piosenkę Mahlera? „I have lost track of the world”?

– Nie.]

Chociaż muzyka nie gra w filmie istotnej roli to jednak zawiera sporo elementów z nią związanych. Poza wspomnianą sceną ze znanymi muzykami Iggy Popem oraz Tomem Waitsem, w filmie występują muzycy z Wu-Tang Clan czy rodzeństwo White’ów z The White Stripes. Sama muzyka czy też hałas otoczenia, jest tłem, kolejnym rekwizytem tworzącym charakterystykę miejsca. Wspomniana ostatnia scena wyróżnia się spośród reszty. Tam muzyka tła zastąpiona jest utworem, który słyszy jedna z postaci.

[- To jeden z naj… piękniejszych i smutniejszych  utworów kiedykolwiek stworzonych. Niemalże ją słyszę… A Ty ją słyszysz?]

Utwór, o którym wspomina Taylor stanowi część cyklu pieśni Gustava Mahlera Rückert-Lieder do słów Friedricha Rückerta. Fascynacja kompozytora twórczością literacką Rückerta zaowocowała stworzeniem dwóch cyklów pieśniowych na głos i orkiestrę –  Kindertotenlieder (Dziecięce pieśni żałobne) oraz wspomniane Rückert-Lieder. Cykl ten składa się z pięciu utworów na głos solowy – męski baryton lub żeński mezzosopran – oraz orkiestrę. Kompozytor zrywa w cyklu z charakterystycznymi dla niego nawiązaniami do kultury ludowej i świadomie zwraca się ku głębszym, indywidualnym przemyśleniom.

W całym cyklu narracja prowadzona jest w pierwszej osobie liczby pojedynczej – typ pieśni określany jest często jako Ich-Lieder. Pieśń Ich bin der Welt abhanden gekomen ( Jestem stracony dla świata/ Zgubiłem się w świecie) cechuje się bardzo osobistym podejściem podmiotu do rzeczywistości, z którą traci kontakt. Mahler twierdził, że utwór ten obrazuje jego emocje, poczucie rezygnacji i zmarnowanego życia. Nastrój kontemplacji i powagi uzyskany jest przez stonowane brzmienie orkiestry oraz delikatnie rozwijającą się kantylenę przetykanej krótkimi solowymi ustępami instrumentów dętych. Ostatnie, najistotniejsze słowa Ich leb’ allein in meinem Himmel, In meinem Lieben, in meinem Lied! (Żyję wyłącznie w moim niebie, w moim kochaniu, w mojej pieśni) są przedstawione w podniosły sposób, a pomimo to, że później milkną, wybrzmiewają przez podkreślającą kadencję instrumentalną, która zdaje się kontynuować sens słów.

Utwór Mahlera w cyklu scen Coffe and Cigarettes ma swoje symboliczne znaczenie. W teoretycznie dość płytkim dialogu wyraźnie pogłębia jego sens. Wspominający o nim Taylor jest już starym człowiekiem, pragnie wznieść toast udawanym szampanem za minione życie, za wspomnienia, jakby chciał zapomnieć o  cierpkiej i ohydnej jak jego kawa teraźniejszości. W kontekście pojawiającego się utworu scenę tę można interpretować także jako nawiązanie do Mahlera i dalsze losy kompozytora. Gdy przyszłość okazuje się gorsza niż przeszłość – kilka lat po powstaniu wspomnianych cyklów, umiera córka Mahlera – utrata kontaktu z rzeczywistością staje się usprawiedliwiona. Taylor w tym kontekście symbolizowałby Mahlera, jednak świadomego, co będzie dalej. Pragnie więc zatracić się we wspomnieniach. Taylor nie jest on od początku świadomy gdzie właściwie się znajduje, jak długo trwa ich przerwa ani nawet, że zjadł już lunch. Tak jakby stracił kontakt z teraźniejszym światem. 

[- Już przeminęła. Słyszałeś?]

Pan Paweł.

——————————————–

Źródła:

Prof. R. D. Golianek, Przewodnik po muzyce Mahlera, Akademia Muzyczna im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów w Łodzi, 2012.

Cultural Synergy, data dostępu: 26.02.2014.

Reklamy

Autor

PanPaweł

Zainteresowany wszystkim, poszukujący inspiracji wszędzie. Lubi poznawać i tworzyć. Zawsze stara się zrobić lepiej, niż potrafi.

Jedna myśl na temat “Przerwa na kawę”

Dodaj donos

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s